Học Ngữ VănNghị luận xã hội

Thành ngữ, tục ngữ là gì? Phân biệt thành ngữ và tục ngữ

387

Thành ngữ và tục ngữ vốn đã rất đỗi quen thuộc trong văn hóa người Việt. Mỗi bài học hay thông điệp về cuộc sống, về con người thường được truyền đạt qua những cụm từ này một cách chân thực và sâu sắc. Tuy nhiên, việc phân biệt giữa thành ngữ và tục ngữ thường gặp phải những hiểu lầm. Vậy thành ngữ, tục ngữ là gì? Hãy cùng VanHoc.net tìm hiểu chi tiết hơn về khái niệm, đặc điểm để phân biệt thành ngữ và tục ngữ nhé!

Thành ngữ, tục ngữ là gì? Phân biệt thành ngữ, tục ngữ là gì?

1. Thành ngữ, tục ngữ là gì?

Thành ngữ là gì?

Trong sách giáo khoa ngữ văn 7, được định nghĩa như một loại cụm từ cố định biểu thị ý nghĩa hoàn chỉnh. Ý nghĩa của thành ngữ thường có thể xuất phát từ nghĩa đen của các từ trong đó, nhưng thường thông qua việc sử dụng các phép biểu hiện như ẩn dụ, so sánh, và các phương thức khác.

Về mặt ngữ pháp, thành ngữ không thể xem như một câu hoàn chỉnh vì thiếu đi cấu trúc cơ bản của một câu. Thành ngữ không trình bày nhận định, kinh nghiệm sống, bài học đạo lý hoặc phê phán nào mà thường mang tính chất thẩm mỹ hơn là tính chất nhận thức và giáo dục, do đó, nó thuộc về lĩnh vực ngôn ngữ.

Tuy được xây dựng với cấu trúc cố định, một số ít thành ngữ vẫn có thể trải qua những biến đổi cụ thể. Ví dụ, thành ngữ “đứng núi này trông núi nọ” có thể được biến đổi thành “đứng núi này trông núi khác” hoặc “đứng núi nọ trông núi kia”.

Tục ngữ là gì?

Tục ngữ đóng vai trò quan trọng trong ngôn ngữ tiếng Việt. Sử dụng tục ngữ trong giao tiếp hàng ngày là một phần không thể thiếu trong đời sống của người Việt, nhưng đối với khái niệm tục ngữ, không phải ai cũng hiểu rõ.

Trong sách giáo khoa Ngữ Văn 7, tục ngữ được định nghĩa như sau: “Tục ngữ là những câu nói ngắn gọn, thường có vần và nhịp điệu, tạo hình ảnh sinh động. Chúng thể hiện kinh nghiệm lâu đời được lưu truyền từ thế hệ cha ông về mọi khía cạnh của cuộc sống (bao gồm tự nhiên, lao động sản xuất và xã hội). Nhân dân sử dụng tục ngữ trong cuộc sống hàng ngày, từ suy nghĩ cho đến lời nói. Đây là một thể loại văn học dân gian.”

Tục ngữ là sự tổng hợp của tri thức, kinh nghiệm dân gian qua những câu nói ngắn gọn, súc tích, có nhịp điệu, dễ ghi nhớ và truyền đạt.

Ví dụ: “Đêm tháng năm chưa nằm đã sáng/ngày tháng mười chưa cười đã tối”

Ý nghĩa: Tục ngữ này diễn tả sự chênh lệch giữa ban ngày và ban đêm trong các tháng trong năm. “Đêm tháng 5” biểu hiện thời gian mùa hè khi mặt trời chiếu sáng lâu hơn (ngày dài). Trong khi “Ngày tháng 10” chỉ thời kỳ mùa đông, khi mặt trời lặn sớm hơn (đêm dài).

2. Đặc điểm của thành ngữ, tục ngữ là gì?

Đặc điểm của thành ngữ là gì?

Thành ngữ thường được xây dựng dựa trên hình ảnh cụ thể và mang tính hình tượng cao. Chúng thuộc loại có tính khái quát và súc tích, phản ánh từ sự vật, sự việc trong cuộc sống. Mặc dù được hình thành từ các thành phần từ vựng nhưng nghĩa của chúng không phụ thuộc hoàn toàn vào những từ cấu thành.

Thành ngữ thường chứa đựng một ý nghĩa rộng lớn, trừu tượng và thường biểu lộ được các cảm xúc khác nhau.

Có nhiều cách phân loại về cấu trúc của thành ngữ:

Theo số lượng từ:

  • Thành ngữ ba từ, ví dụ như “Ác như hùm”, “Bụng bảo dạ”, “Chết nhăn răng”…
  • Thành ngữ từ hai từ ghép hoặc bốn từ đơn xen kẽ hoặc nối tiếp. Đây là dạng phổ biến nhất trong tiếng Việt, có thể chia thành hai loại: thành ngữ có thành phần ghép và thành ngữ kết hợp từ hai từ ghép, như “Ăn bớt ăn xén”, “Chết mê chết mệt”, “Nhắm mắt xuôi tay”, “Bày mưu tính kế”, “Ăn bờ ngủ bụi”…
  • Thành ngữ năm hoặc sáu từ, như “Trẻ không tha già không thương”, “Treo đầu dê bán thịt chó”…

Ngoài ra, còn có các loại thành ngữ có cấu trúc từ bảy, tám, hoặc mười từ, thường bao gồm hai hoặc ba mệnh đề liên kết thành một thành ngữ cố định, ví dụ như “Vén tay áo xô đốt nhà táng giày”…

Theo cấu trúc ngữ pháp: Cấu trúc thành ngữ thường bao gồm chủ ngữ – vị ngữ + trạng ngữ (hoặc tân ngữ), như “Nước đổ đầu vịt”, “Chuột sa chĩnh gạo”…

Đặc điểm của thành ngữ, tục ngữ là gì?

Đặc điểm của tục ngữ là gì?

Tục ngữ, là những cụm từ ngắn gọn, thường được truyền miệng và lưu truyền qua các thế hệ. Chúng mang những đặc điểm chung sau:

  • Ngắn gọn, súc tích: Tục ngữ thường bao gồm một hoặc hai câu ngắn gọn, với tính súc tích cao, giúp truyền đạt ý nghĩa một cách nhanh chóng và dễ hiểu.
  • Truyền miệng: Thường được truyền miệng từ thế hệ này sang thế hệ khác, qua gia đình, cộng đồng hoặc các hoạt động văn hóa, tôn giáo.
  • Mang thông điệp, lời khuyên: Tục ngữ thường chứa đựng thông điệp hoặc lời khuyên, giúp con người đối mặt với nhiều tình huống khác nhau một cách thông minh.
  • Phản ánh văn hóa truyền thống: Thường phản ánh truyền thống văn hóa, tôn giáo và phong tục tập quán của một dân tộc hoặc vùng đất cụ thể.
  • Tính nhân văn: Tục ngữ thường chứa đựng giá trị nhân văn, tôn trọng đạo đức và giá trị con người. Chúng thường mang những lời khuyên thông thái, tôn trọng sự chân thành, trung thực và tình yêu thương.

Tóm lại, tục ngữ là một phần không thể thiếu của văn hóa, mang trong mình thông điệp, lời khuyên, tôn giáo và tập quán của một dân tộc hoặc vùng đất cụ thể. Chúng giúp con người đối mặt với nhiều tình huống khác nhau một cách thông minh và đồng thời gìn giữ, tôn trọng các giá trị nhân văn.

3. Phân biệt thành ngữ, tục ngữ là gì?

Mặc dù cả thành ngữ và tục ngữ đều là cách diễn đạt ngắn gọn, thú vị và thường được sử dụng trong cả văn nói và văn viết, nhưng hai khái niệm này khác nhau về nguồn gốc và cách sử dụng. Dưới đây là những điểm khác biệt giữa chúng:

  • Nguyên tắc: Thành ngữ thường được tạo ra từ trí tuệ và kinh nghiệm của một cá nhân hoặc một nhóm người, trong khi tục ngữ thường được truyền miệng và phát triển theo thời gian.
  • Nguồn gốc: Thành ngữ có thể xuất phát từ một tác giả cụ thể hoặc từ văn hóa địa phương, trong khi tục ngữ thường bắt nguồn từ truyền thống văn hóa của một cộng đồng.
  • Tính chất: Thành ngữ thường được dùng để truyền đạt ý nghĩa sâu sắc hoặc truyền đạt lời khuyên, trong khi tục ngữ thường mang tính chất truyền thống, phản ánh các giá trị và quan điểm về đạo đức, xã hội và văn hóa.
  • Sử dụng: Thành ngữ thường được sử dụng để giải thích một tình huống phức tạp hoặc khó hiểu, trong khi tục ngữ thường được dùng để truyền đạt một ý tưởng hoặc quan điểm cụ thể.

Tóm lại, cả thành ngữ và tục ngữ đều là cách diễn đạt ngắn gọn, có tính hình ảnh và phổ biến trong văn nói cũng như văn viết. Tuy nhiên, chúng có nguồn gốc, nguyên tắc và cách sử dụng khác nhau, phục vụ cho các mục đích truyền đạt và diễn đạt riêng biệt.

Phân biệt thành ngữ, tục ngữ là gì

4. Những câu thành ngữ hay, ý nghĩa

  • Ăn một bát cháo, chạy ba quãng đồng
  • Ao sâu cá cả
  • Biết đâu ma ăn cỗ
  • Làm đầy tớ thằng khôn còn hơn làm thầy thằng dại
  • Cái kim trong bọc lâu cũng có ngày lòi ra
  • Cá lớn nuốt cá bé
  • Chín người mười ý
  • Có thực mới vực được đạo
  • Mèo mù vớ cá rán
  • Con nhà tông không giống lông cũng giống cánh
  • Mẹ tròn con vuông
  • Lo bạc râu, rầu bạc tóc
  • Ăn trắng mặc trơn

5. Những câu tục ngữ hay, ý nghĩa

  • Ách giữa đàng, quàng vào cổ
  • Ai chê đám cưới, ai cười đám ma
  • Ba mặt một lời
  • Bỏ thương, vương tội
  • Cá không ăn muối cá ươn, con cãi cha mẹ trăm đường con hư
  • Con chẳng chê cha khó, chó chẳng chê chủ nghèo
  • Cõng rắn cắn gà nhà
  • Đâm lao phải theo lao
  • Hứng tay dưới, với tay trên
  • Không có lửa sao có khói
  • Ăn quả nhớ kẻ trồng cây
  • Cái nết đánh chết cái đẹp
  • Cái khó bó cái khôn
  • Ăn có chỗ, đỗ có nơi

Trên đây là những chia sẻ của VanHoc.net về thành ngữ, tục ngữ là gì. Hy vọng bài viết sẽ cung cấp đến bạn những kiến thức cần thiết để có thể phân biệt được thành ngữ và tục ngữ. Nếu có bất kỳ đóng góp nào, bạn vui lòng để lại bình luận dưới đây nhé!

0 ( 0 bình chọn )

VanHoc.Net – Văn Học Nghệ Thuật Việt Nam và Thế Giới

https://vanhoc.net
VanHoc.Net - Chuyên trang Văn Học Nghệ Thuật Việt Nam và Thế giới,...với nhiều thông tin bổ ích, hay & hấp dẫn!

Bài viết liên quan

Bài viết mới

Xem thêm