Ngữ văn THCS

Phân tích bài thơ Đồng chí – Chính Hữu

63

Bài thơ Đồng chí của Chính Hữu thể hiện những cảm xúc bồi hồi, cảm phục đối với bộ đội cụ Hồ phải đối mặt với những chông gai, thách thức. Phân tích bài thơ Đồng chí giúp các bạn học sinh có thêm tài liệu tham khảo, hiểu rõ hơn về tình đồng chí, đồng đội thiêng liêng cao cả. Hãy cùng VanHoc.net phân tích bài thơ Đồng chí của Chính Hữu hay nhất nhé!

Phân tích bài thơ Đồng chí - Chính Hữu

1. Mở bài phân tích bài thơ Đồng chí

Chính Hữu là một trong những nhà thơ xuất sắc phát triển trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp. Trong danh mục tác phẩm của ông, có một bài thơ đã lan tỏa tiếng vang mạnh mẽ trong lòng độc giả, với sự dày dạn và chân thành trong cảm xúc, được thể hiện qua những dòng văn của những người lính, những đồng đội cùng chiến đấu.

Đó chính là bài thơ “Đồng Chí”. Bằng những câu thơ giản dị nhưng sâu sắc, bài thơ đã khắc họa rõ ràng tình đoàn kết, tình đồng đội mạnh mẽ giữa các chiến sĩ, đồng thời tôn vinh những giá trị tinh thần cao quý ấy.

2. Thân bài phân tích bài thơ Đồng chí

Hoàn cảnh sáng tác Đồng chí

Bài thơ Đồng Chí được xuất bản trong tập thơ “Đầu Súng Trăng Treo” vào năm 1966. Sáng tác bài thơ diễn ra vào mùa xuân năm 1948, sau khi Chính Hữu tham gia vào chiến dịch Việt Bắc Thu – Đông năm 1947.

Bài thơ là kết quả của những trải nghiệm cá nhân của tác giả về cuộc sống thực tế của quân đội Việt Nam trong những ngày đầu của cuộc kháng chiến, một thời kỳ đầy khó khăn và thách thức.

Khi sáng tác bài thơ “Đồng Chí”, Chính Hữu mới vừa tròn 20 tuổi và đảm nhiệm vị trí chính trị viên của mình trong đại đội thuộc Trung đoàn Thủ Đô.

Nội dung chính của Đồng chí

Ca ngợi một tình cảm tuyệt vời giữa các lính cách mạng, đó chính là tình đồng chí. Những người lính không chỉ là những anh hùng của quốc gia, mà còn là những người nông dân mới từ bỏ cuộc sống hàng ngày để tham gia vào trận đấu.

Ngoài ra, tác phẩm còn tập trung vào hình ảnh của những chiến sĩ trong đội quân của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong những ngày đầu của cuộc kháng chiến chống lại Pháp. Tác giả đã vẽ nên một bức tranh đời thường, với những tình cảm chân thành và mộc mạc, đối với đồng đội và đất nước.

Nội dung chính của Đồng chí

Bảy câu thơ đầu: Cơ sở hình thành tình đồng chí

Tình đồng chí có nguồn gốc từ sự đồng nhất trong hoàn cảnh xuất thân của những người lính:

“Quê hương anh nước mặn đồng chua

Làng tôi nghèo đất cày lên sỏi đá”.

“Anh” ra đi từ vùng “nước mặn đồng chua”, “tôi” từ miền “đất cày lên sỏi đá”. Hai vùng đất khác biệt, nhưng lại chia sẻ cùng một “nghèo”. Hai dòng thơ đơn giản này làm nổi bật hoàn cảnh đời thường của người lính: họ là những nông dân nghèo.

Tình đồng chí được hình thành từ việc cùng chung nhiệm vụ, cùng chung lý tưởng, và đồng hành bên nhau trong hàng ngũ chiến đấu:

“Súng bên súng, đầu sát bên đầu”.

Dù “chẳng hẹn quen nhau”, nhưng lý tưởng chung của thời đại đã liên kết họ lại với nhau trong hàng ngũ quân đội cách mạng. “Súng” là biểu tượng của nhiệm vụ chiến đấu, “đầu” là biểu tượng của lý tưởng, suy nghĩ. Sự kết hợp của các từ (“súng, đầu, bên”) tạo ra một âm điệu mạnh mẽ, nhấn mạnh sự gắn kết, cùng chung lý tưởng và nhiệm vụ.

Tình đồng chí phát triển và vững bền trong sự hòa mình và chia sẻ mọi khó khăn cũng như niềm vui:

“Đêm rét chung chăn thành đôi tri kỷ.”

Sự khó khăn và thiếu thốn hiện ra: đêm lạnh, chăn không đủ để che phủ, vì vậy phải “chung chăn”. Tuy nhiên, chính hành động này, sự chia sẻ trong gian khổ, đã trở thành niềm vui, làm chặt chẽ hơn tình đồng chí của những người đồng đội, biến họ thành “đôi tri kỷ”.

Nhà thơ kết thúc đoạn thơ một bằng một cách đặc biệt với hai từ: “Đồng chí!” một câu thơ ngắn, mang âm điệu vui tươi, phát ra như một khám phá, một khẳng định. Hai từ này diễn đạt một tình cảm to lớn, mới mẻ của thời đại.

Vậy, sáu câu thơ đầu tiên đã giải thích nguồn gốc và quá trình hình thành của tình đồng chí giữa các đồng đội. Câu thơ cuối cùng, như một điểm dừng, kết thúc phần thơ một để mở ra phần thơ tiếp theo.

Mười câu thơ tiếp: Những biểu hiện của tình đồng chí

Tình đồng chí là sự hiểu biết sâu sắc về tâm tư, nỗi lòng của nhau. Những người lính gắn bó với nhau, họ cảm nhận được những nỗi đau thầm lặng, những nỗi buồn của đồng đội:

“Ruộng nương anh gửi bạn thân cày,

Gian nhà không, mặc kệ gió lung lay

Giếng nước gốc đa nhớ người ra lính.”

Những người lính khi ra chiến trận để lại sau lưng những gì quý báu nhất của quê hương: ruộng nương, gian nhà, giếng nước gốc đa,… Từ “mặc kệ” thể hiện quyết định kiên định của họ khi ra đi.

Tuy nhiên, sâu trong lòng, họ vẫn khắc sâu nỗi nhớ quê hương. Ở xa mặt trận, họ vẫn cảm nhận được hình ảnh gian nhà không lung lay dưới làn gió nơi quê nhà xa xôi.

Tình đồng chí còn là cùng nhau chia sẻ những gian lao, thiếu thốn của cuộc đời người lính:

“Anh với tôi biết từng cơn ớn lạnh

Rét run người vầng trán ướt mồ hôi.

Áo anh rách vai

Quần tôi có vài mảnh vá

Miệng cười buốt giá

Chân không giày

Thương nhau tay nắm lấy bàn tay.”

Cuộc sống khắc nghiệt của những người lính trong những năm kháng chiến chống Pháp được mô tả rất chi tiết và thực tế: áo rách, quần vá, chân không giày,… Chính Hữu đã từng trải qua những khó khăn đó, từ đó ông “biết” được sự đau đớn của những cơn sốt rét khiến người ta ướt cả mồ hôi nhưng vẫn cảm thấy lạnh buốt.

Nếu không có những trải nghiệm ấy, ông cũng không thể hiểu được cảm giác của “miệng cười buốt giá”: trong trời lạnh buốt, môi khô nứt nẻ, việc nói cười trở nên khó khăn, đôi khi còn làm nứt ra và chảy máu.

Tuy nhiên, những người lính vẫn giữ được nụ cười trên môi giữa những khó khăn, bởi họ cảm nhận được hơi ấm và niềm vui từ tình đồng đội “thương nhau tay nắm lấy bàn tay”. Hơi ấm từ bàn tay, từ tấm lòng, đã vượt qua cái lạnh của “chân không giày” và thời tiết “buốt giá”. Trong đoạn thơ, “anh” và “tôi” luôn đi cùng nhau, đôi khi thậm chí đứng chung trong một câu thơ, thể hiện sự gắn bó, chia sẻ của những người đồng đội.

Liên hệ mở rộng: Tình đồng đội trong bài “Những ngôi sao xa xôi” – Lê Minh Khuê.

Mười câu thơ tiếp: Những biểu hiện của tình đồng chí

Ba câu thơ cuối: Sức mạnh và vẻ đẹp của tình đồng chí, đồng đội

Ba câu cuối cùng kết thúc bài thơ bằng một hình ảnh thơ thật đẹp:

“Đêm nay rừng hoang sương muối

Đứng cạnh bên nhau chờ giặc tới

Đầu súng trăng treo.”

Không gian của bức tranh hiện ra là buổi tối trong rừng hoang sương muối, với hình ảnh những người lính đứng gác cạnh nhau, chờ đợi giặc tới. Hình ảnh “Đầu súng trăng treo” đã gợi cho chúng ta nhiều cảm xúc, giúp hiểu sâu hơn về cảnh chiến trường.

Họ đã đứng kề vai sát cánh dưới ánh trăng, chịu đựng sự lạnh giá của rừng, trong bất kỳ lúc nào cũng lo lắng rằng giặc có thể tấn công bất cứ lúc nào. Tình đồng chí đã làm cho trái tim họ ấm áp hơn, giúp họ vượt qua mọi khó khăn.

Đánh giá về nghệ thuật: Bằng cách sử dụng thể thơ tự do và ngôn ngữ mộc mạc, giản dị, bài thơ Đồng chí đã tạo ra những hình ảnh chi tiết, chân thực, và cô đọng, nhưng vẫn đầy sức biểu cảm. Điều này đã để lại ấn tượng sâu sắc về tình đồng chí, đồng đội và vẻ đẹp của những người lính trong cuộc kháng chiến chống Pháp, với sự chân thực, giản dị nhưng vô cùng cao quý.

3. Kết bài phân tích bài thơ Đồng Chí

Bài thơ kết thúc mở ra những suy nghĩ mới, làm sống lại thời khổ cực và chiến tranh ác liệt. Nó gợi lại những kỷ niệm đẹp và tình cảm gắn bó của những người lính. Chính Hữu đã sử dụng hình ảnh gợi cảm và từ ngữ gần gũi để tạo ra một bài ca sôi động, ca ngợi tình đồng chí như ngọn lửa bất diệt, chiếu sáng qua đêm tối của chiến tranh.

Trên đây là bài phân tích bài thơ Đồng chí của Chính Hữu mà VanHoc.net muốn chia sẻ đến bạn. Hy vọng bài viết sẽ cung cấp đến bạn những tin hữu ích để có thể viết bài văn hay và đạt điểm cao hơn nhé!

0 ( 0 bình chọn )

VanHoc.Net – Văn Học Nghệ Thuật Việt Nam và Thế Giới

https://vanhoc.net
VanHoc.Net - Chuyên trang Văn Học Nghệ Thuật Việt Nam và Thế giới,...với nhiều thông tin bổ ích, hay & hấp dẫn!

Bài viết liên quan

Bài viết mới

Xem thêm