Văn học là một hình thức nghệ thuật đa dạng về thể loại từ tiểu thuyết, truyện ngắn, truyện dài, thơ,… Trong đó không thể không nhắc đến tản văn là thể loại được nhiều bạn đọc yêu thích. Vậy tản văn là gì và đặc trưng của tản văn là gì? Hãy cùng VanHoc.net giải đáp mọi thắc mắc về tản văn qua bài viết này nhé!
1. Tản văn là gì?
Từ nguồn gốc trong văn học cổ Trung Quốc, khái niệm về tản văn xuất phát, được người Trung Quốc định rõ như một thể loại văn xuôi viết theo phong cách tự do, dễ phân biệt với biền văn (là những câu văn viết theo lối sóng đôi hoặc tăng đối) cũng như văn vần.
Do đó, tản văn còn được biết đến dưới cái tên khác là tạp văn. Ở Việt Nam hiện nay, khái niệm về tản văn được sử dụng để chỉ các bài viết thuộc thể loại luận văn ngắn. Chủ đề của tản văn thường xoay quanh các vấn đề xã hội như văn hóa, lịch sử, chính trị và có tính luận chiến rất cao.
2. Đặc điểm của tản văn là gì?
Tính trữ tình
Khi đọc những dòng chữ trên mỗi trang của tản văn, bạn sẽ cảm nhận sự sâu sắc của tác giả được thể hiện qua từng từ ngữ. Người viết tận dụng ngôn từ để chia sẻ những suy tư, tình cảm và cảm xúc riêng biệt của mình, khiến cho tản văn trở nên đậm chất cá nhân và chứa đựng những đặc trưng riêng của tác giả.
Các sự kiện và câu chuyện được đề cập trong tản văn thường là những trải nghiệm thực tế của chính tác giả. Ngay cả khi một nhân vật khác được đặt vào truyện, hình ảnh của họ vẫn phản ánh cái nhìn, quan điểm và tâm hồn của tác giả. Điều này thể hiện sự chân thành và trung thực trong việc diễn đạt, một yếu tố mà tản văn luôn coi trọng cao.
Các đề tài trong tản văn có thể mở rộng ra một chút, nhưng luôn cần kết nối với con người và được viết lên từ trái tim chân thành. Do đó, việc sáng tạo trong tản văn đòi hỏi một trình độ nghệ thuật đáng kể. Nếu liên quan đến yếu tố lịch sử, thì nó cần được kiểm soát chặt chẽ, không chấp nhận sự đơn giản hoặc thiếu chân thành trong việc trình bày các sự kiện lịch sử.
Tính phóng túng, tự do
Từ việc chọn đề tài, xây dựng ý tưởng cho đến việc thiết lập cấu trúc hay sử dụng các kỹ thuật nghệ thuật, tất cả đều được thực hiện một cách linh hoạt và tự do trong tản văn. Điều này làm cho việc biểu đạt trong tản văn thường không bị ràng buộc bởi các quy tắc cụ thể, không có giới hạn và hạn chế.
Đề tài và ý tưởng trong các tác phẩm tản văn thường mở rộng, bao quát từ lịch sử, xã hội, địa lý đến triết học, nghệ thuật… Tác giả sẽ tích hợp tất cả những điều này vào bài viết một cách chân thực và sâu sắc, truyền đạt những tầng ý nghĩa sâu xa và triết lý sâu sắc để thu hút người đọc.
Các dạng thức của tản văn vô cùng đa dạng, bao gồm hồi ký, tùy bút, tốc ký, tiểu phẩm văn… Mặc dù có nhiều hình thức khác nhau, nhưng tản văn thường có kích thước nhỏ và ngắn gọn. Hình thức này linh hoạt và thích ứng, thậm chí chứa đựng những đặc điểm của nhiều thể loại văn học khác như thơ hay tiểu thuyết.
Mang kết cấu tự do
Trái ngược với thi ca, tản văn không ràng buộc bởi nhiều quy tắc về việc sắp xếp vần điệu. Thay vào đó, nó tập trung vào sự giao thoa giữa thế giới thực và lịch sử, giữa tự nhiên và xã hội.
Điều này tạo ra những trang văn như những cuộc trò chuyện thong thả mà không làm mất đi tính trật tự hay hỗn loạn. Ngôn ngữ trong tản văn thường ngắn gọn nhưng không thiếu đi sức sống, luôn được chú trọng để tỏa sáng với sự trong trẻo, tươi mới và tự nhiên.
Các chi tiết không bị quá kỹ lưỡng, cuộc sống của nhân vật và tình cảm không bị quá đàm đạo và mãnh liệt như trong thơ. Tuy nhiên, tất cả đều là những trải nghiệm thực tế, cảm xúc thấu hiểu mà tác giả đã trải qua, nghe thấy và cảm nhận được. Điều này làm cho ngôn từ trong tản văn luôn tươi tắn, trong trẻo và tự nhiên.
3. Chủ đề của tản văn là gì?
Tản văn không bị ràng buộc bởi giới hạn về chủ đề hoặc độ dài chữ, nó linh hoạt và phổ biến, đặc biệt đã trở thành một hình thức viết sáng tạo được nhiều giới trẻ yêu thích và phát triển mạnh mẽ. Trong một thế giới ngày nay đầy với sự vội vã, viết ngắn nhưng sâu sắc luôn là điều cần thiết!
Tản văn cho phép bạn khám phá và thảo luận về vô số chủ đề như lịch sử, thế giới, văn hóa, giáo dục, tình cảm, trải nghiệm, nhận thức về lối sống, phát triển bản thân, thậm chí cả những hành trình du lịch. Sự đa dạng này tạo ra không gian để diễn đạt ý kiến cá nhân, chia sẻ kiến thức và tạo nên những trải nghiệm đọc độc đáo.
4. Sự khác nhau của tản văn và tùy bút
Có một loại văn học mà nhiều người thường nhầm lẫn với tản văn, đó chính là thể loại Tùy bút. Thực tế, tùy bút chỉ là một nhánh nhỏ trong thế giới đa dạng của tản văn. Điểm đặc biệt giữa tản văn và tùy bút là tản văn thường mang đề tài rộng lớn và bao quát hơn.
Tùy bút mang đến cho người viết sự tự do sáng tạo, nhưng sự tự do này thường là sự phản ánh chân thành của tác giả. Để viết một tác phẩm tùy bút xuất sắc, tác giả cần phải trải qua những hành trình dài, thậm chí gian nan và khó khăn.
Điểm đặc trưng gần như là nguyên tắc cốt lõi của tùy bút là: tập trung và phát huy tối đa các cảm xúc, phong cách và quan điểm cá nhân của người viết, tạo ra những đặc trưng riêng biệt để độc giả có thể nhận diện một cách dễ dàng tác phẩm tùy bút của tác giả đó.
5. Kỹ năng viết tản văn
So với các thể loại văn học khác, tản văn có vẻ đơn giản, nhưng việc tự viết một cách lưu loát không phải là điều dễ dàng đối với mọi người. Điều quan trọng nhất khi bắt tay vào viết một cuốn tản văn là sự tìm hiểu kỹ lưỡng về đề tài.
Như một nhà văn đã từng nói: Mặc dù tản văn không yêu cầu quá nhiều từ, mỗi câu từ viết ra đều cần được xem xét kỹ lưỡng để truyền đạt thông điệp một cách chính xác và hiệu quả tới độc giả. Đó là lý do tại sao việc viết tản văn thường đòi hỏi sự tập trung và chân thành từ tác giả.
Từ những điểm này, chúng ta có thể nhận thấy rằng kỹ năng cần thiết nhất để viết tản văn chính là trau dồi lối hành văn, cách sử dụng ngôn từ sao cho phản ánh được đặc trưng riêng của tác giả và để lại ấn tượng sâu sắc trong tâm của người đọc.
Trên đây là bài viết xoay quanh những thông tin cơ bản về tản văn là gì mà VanHoc.net muốn chia sẻ đến bạn. Mong rằng qua bài viết này sẽ giúp bạn hiểu chi tiết về thể loại văn học này nhé!
